مرکز پاسخگويي: مؤسسه پيوند با امام
موضوع اصلي: حكام
موضوع فرعي: عدم دادن جواب سلام عمر و ابوبكر توسط حضرت زهرا(س)
در روي منبرها گفته مي شود كه حضرت زهرا در زمانيكه عمر و ابوبكر آمدند بديدار ايشان سلام كردند و حضرت جواب سلامشان را ندادند در صورتيكه جواب سلام واجب است. لطفاً حكمت آن را بيان كنيد؟


پاسخ:


طبق آنچه كه در كتب تاريخ آمده است. وقتي خليفه اول و دوم به عيادت حضرت فاطمه الزهرا (س) رفتند و سلام كردند آن حضرت جواب سلام آنان را نداد و روي خود را به طرف ديوار برگرداند.

آن دو براي بار دوم و سوم برخاستند و به اين طرف و آن طرف بستر كه روي فاطمه (س) به آن سو بود رفتند و سلام كردند. ولي فاطمه (س) همچنان جواب آن دو را نداد و به زناني كه در كنار بسترش بودند دستور داد صورتش را از طرف آنها برگردانند. (1)

در برخي كتب تاريخي نيز ذكري از سلام كردن دو خليفه و عدم پاسخ از سوي حضرت فاطمه زهرا (س) نيامده است. و فقط نوشته اند: آن حضرت روي خود را از آنان برگرداند. (2)

به هر حال اين احتمال وجود دارد كه پاسخ ندادن آن حضرت به سلام دو خليفه از باب امر به معروف و نهي از منكر باشد.

علماي اسلام در مورد مراتب امر به معروف و نهي از منكر نوشته اندكه انسان بايد با رعايت شرايط نهي از منكر نمايد و در برخي موارد اگر مراتب نازل امر به معروف و نهي از منكر (مانند نهي از منكر با زبان) مؤثر واقع نشد به اقدام عملي متوسل گردد. همانطور كه حضرت امام حسين (ع) در واقعه عاشورا به منظور امر به معروف و نهي از منكر قيام كردند و علاوه بر كشتن تعداد زيادي از سپاهيان يزيد كه همگي مسلمان هم بودند جان خود و همراهيانشان را نيز فدا نمودند.

شايد پاسخ ندادن حضرت فاطمه زهرا (س) به سلام آن دو نفر كه مرتكب خلاف بسيار بزرگي شده بودند به گونه اي كه باعث گمراهي اكثر مسلمانان تا حال حاضر گرديده است ـ از باب نهي از منكر بوده است و خواسته اند بدين وسيله آنان را از كار خلافي كه مرتكب شده اند باز دارند. وقتي در برخي موارد براي نهي از منكر كشتن فرد مسلمان جايز باشد، همانگونه كه امام حسين (ع) اين كار را كردند قطعاً پاسخ ندادن به سلام اشخاص با هدف نهي از منكر اشكالي نخواهد داشت.

***
پاورقي:
1ـ سيد هاشم رسولي محلاتي، زندگاني حضرت فاطمه زهرا و زينب و ام كلثوم، ص228

2ـ كتاب سليم بن قيس، ج2، ص869 به نقل از ماساه الزهرا، ج1، ص241