مرکز پاسخگويي: دفتر تبليغات اسلامي
موضوع اصلي: اهل بيت
موضوع فرعي: معني و دليل سيد بودن
حضرت زهرا(س) مادر تمام امامان ما است. پس سيد بودن از يك زن شروع شد. پس چطور مي شود كه زن نمي تواند در صورت سيد بودن اين امر را به فرزندان خود انتقال دهد؟


پاسخ:
در اين سؤال دو نكته را بايد اصلاح كرد: يكي اين كه حضرت زهرا(س) مادر يازده امام و همسر امام علي(ع) است. نكتة دوم اين كه سيدي از حضرت زهرا(س) نيست، بلكه از هاشم، جد دومّ پيامبر(ص) است.

در توضيح اين سخن و پاسخ به سؤال مذكور لازم است در دو فراز مطالبي بيان گردد:

1- ريشة سيادت: ريشة سيادت نه اين كه از حضرت زهرا(س) است، بلكه به جهت عظمت پيامبر اسلام(ص) خداوند سيادت و سروري را به هاشم، جد دوم پيامبر و سپس به فرزندانش و ذريه اش كه از طريق پدري به هاشم منتسب مي شوند، عنايت نموده است.[1]

پس هر كه از طريق پدري به هاشم منتسب باشد، او سيد است. امام علي(ع) چون فرزند ابوطالب است، و او فرزند عبدالمطلب، و او فرزند هاشم، سيد است و فرزندان او نيز سيدند. خواه مادرشان حضرت زهرا(س) باشد، مانند حسن و حسين، و خواه نباشد، مانند عباس و محمد حنفيه. به خود اين عنوان سيادت يك سري احكام فقهي بار مي شود و فقيهان در مباحث فقهي از آن ياد كرده اند. احكام سيادت به كسي بار مي شود كه از طريق پدري منتسب به هاشم باشد. از اين كه شوهر حضرت زهرا(س) علي(ع) كه از بني هاشم و سيد است، فرزندانش نيز سيدند.

امّا عنوان فرزند پيامبر بودن، چنين نيست كه هر كه سيد باشد اولاد پيامبر است، بلكه برخي از سيدها اولاد پيامبرند مانند فرزندان حضرت زهرا و برخي نيستند مانند فرزندان عباس و محمد حنفيه.

امام حسن و امام حسين(ع) از طريق مادري فرزند پيامبرند. حال اگر كسي مادرش سيد فاطمي باشد او نيز در زمرة اولاد پيامبر(س) قرار مي گيرد، ليكن به فتواي اكثر فقيهان احكام ويژة سيادت و يا برخي از آن، به او بار نمي شود.[2]

***
پاورقي:
[1] عروه الوثقي، كتاب خمس، اصناف مستحقين.

[2] آيت الله مكارم شيرازي، استفتائات جديد، ج 1، ص 102؛ آيت الله تبريزي، استفتائات جديد، ص 178 و امام خميني، تحرير الوسيله، ج 1، ص 365.